Przed przeczytaniem tego opracowania proponuję zapoznanie się z opracowaniem „Obowiązki BHP związane z wykorzystaniem monitorów komputerowych”.
Zgodnie z § 4 Rozporządzanie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej wydał w dniu 1 grudnia 1998 r. rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz. U. z dnia 10 grudnia 1998 r.), pracodawca zobowiązany jest do organizowania stanowisk pracy z monitorami ekranowymi w sposób zgodny z minimalnymi wymaganiami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii, określonymi w Załączniku do tegoż Rozporządzenia.
Załącznik do Rozporządzenia określa w szczególności następujące zasady organizacji stanowisk pracy zaopatrzonych w monitory ekranowe:
Zasady Ogólne
Wyposażenie stanowiska pracy oraz sposób rozmieszczenia elementów tego wyposażenia nie może powodować podczas pracy nadmiernego obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego i (lub) wzroku oraz być źródłem zagrożeń dla pracownika. Stanowisko pracy powinno być zaprojektowane w taki sposób aby pracownik miał zapewnioną dostateczną przestrzeń pracy pozwalającą na umieszczenie wszystkich obsługiwanych ręcznie elementów wyposażenia.
Pracownik powinien mieć swobodny dostęp do stanowiska pracy. Wyposażenie oraz rozmieszczenie elementów wyposażenia stanowiska pracy, nie może powodować podczas pracy nadmiernego obciążenia układu mięśniowo - szkieletowego lub wzroku oraz być źródłem zagrożenia dla pracownika.
Odległość pomiędzy monitorami sąsiadującymi monitorami nie może być mniejsza niż 0,6 m, natomiast pomiędzy pracownikiem i tyłem sąsiedniego monitora co najmniej 0, 8 m.
Monitor
Monitor powinien zostać ustawione w ten sposób, aby odległość od ekranu monitora do oczy pracownika wynosiła pomiędzy 400-700 mm. Monitor powinien zostać ustawiony w sposób ograniczający olśnienia i odbicia światła. Olśnienia i odbicia mogą zostać wyeliminowanie poprzez instalacje odpowiednich opraw oświetleniowych, żaluzji oraz zasłon w oknach.
Monitor powinien zapewniać wyraźne i czytelne znaki, stabilny obraz bez tętnienia lub innych zakłóceń. Jaskrawość i kontrast obrazu powinien być łatwy do regulowania w zależności od warunków oświetlenia stanowiska pracy.
Monitor musi posiadać możliwość regulacji ustawień, pozwalających na pochylenie ekranu, co najmniej 20o do tyłu i 5o do przodu oraz obrót wokół własnej osi, co najmniej o 120o - po 60o w obu kierunkach. Ekran monitora powinien być natomiast pokryty warstwą antyodbiciową lub wyposażony w odpowiedni filtr.
Oświetlenie
Zgodnie z wytycznymi zamieszczonymi w Załączniku do Rozporządzenia, stosowane oświetlenie stanowiska prawcy, powinno zapewniać pracownikowi komfort pracy wzrokowej. W szczególności: : poziom natężenia oświetlenia powinien spełniać wymagania określone w Polskich Normach, stosowane oświetlenie powinno ograniczać olśnienie bezpośrednie od opraw, okien, przezroczystych lub półprzeźroczystych ścian albo jasnych płaszczyzn pomieszczenia oraz olśnienie odbiciowe od ekranu monitora.
Powyższe warunki oświetlenia mogą zostać zapewnione w szczególności poprzez stosowanie odpowiednich opraw oświetleniowych, instalowanie żaluzji lub zasłon w oknach.
Klawiatura
Klawiatura powinna stanowić oddzielny element wyposażenia stanowiska pracy. Klawiatura powinna posiadać matową powierzchnię, przy czym poszczególne klawisze muszą posiadać czytelne i kontrastowe znaki. Klawiatura powinna posiadać możliwość regulacji kąta nachylenia od 0o do 15o oraz odpowiednią wysokość, szczegółowo regulowaną powyższym Rozporządzeniem. Budowa klawiatury powinna gwarantować możliwość pracy w pozycji nie powodującej zmęczenia mięśni kończyn górnych.
Stół
Konstrukcja stołu powinna umożliwiać dogodne ustawienie elementów wyposażenia stanowiska pracy, a przede wszystkim pozwalać na regulację wysokości ustawienia monitora i klawiatury.
Wielkość stołu powinna zapewniać odpowiednią powierzchnię do łatwego posługiwania się elementami wyposażenia oraz wykonywania czynności związanych z danym stanowiskiem pracy. Stół powinien posiadać matową powieszchnie. Rozporządzenia zaleca przy tym stosowanie jasnej barwy powiszchni stołu. Zgodnie z wymaganiami Rozporządzenia, elementy wyposażenia mają zostać ustawione w odpowiedniej odległości od pracownika tak aby mógł posługiwać się nimi bez przyjmowania wymuszonej pozycji ciała.
W szczególności należy zwrócić uwagę na: ustawienie klawiatury, który powinna znajdować sie przynajmniej 100 mm do przedniej krawędzi stołu, wysokości stołu oraz siedziska krzesła, która powinna zapewniać przy obsłudze klawiatury naturalne położenie kończyn górnych z zachowaniem, co najmniej kąta prostego między ramieniem i przedramieniem. zapewnienie odpowiednią przestrzeń pod blatem stołu na umieszczenie nóg.
Zgodnie z postanowieniami Załącznika do Rozporządzenia, wysokość stołu oraz siedziska krzesła powinna zapewniać kąt widzenia w zakresie 20o - 50o - licząc od linii poziomej na wysokości oczu pracownika do linii prowadzącej od jego oczu do środka ekranu, przy czym górną krawędź ekranu monitora nie powinna znajdować się powyżej oczu pracownika.
Krzesło
Krzesło powinno posiadać co najmniej pięciopodporową podstawę z kółkami jezdnymi zapewniającą mu odpowiednią stabilność. Wymiary oparcia i siedziska musza zapewniać wygodną pozycję ciała.
Konstrukcja krzesła powinna:
pozwalać na jego obrót wokół osi pionowej o 360o. umożliwiać regulację wysokości w zakresie od 400 do 500 mm licząc od podłogi regulację wysokości oparcia oraz pochylenia oparcia w zakresie od 5o do przodu i 30o do tyłu.
Mechanizmy regulacji wysokości siedziska i pochylenia oparcia powinny być łatwe w obsłudze i usytuowane w sposób umożliwiający regulację w pozycji siedzącej. Ponadto, krzesło powinno posiadać wyprofilowane płyty siedziska i oparcia odpowiednie do naturalnego wygięcia kręgosłupa i odcinka udowego kończyn dolnych oraz podłokietniki.
Oprogramowanie
Pracodawca przy projektowaniu, doborze i modernizacji oprogramowania a także przy planowaniu zadań z wykorzystaniem monitora ekranowego powinien uwzględnić przede wszystkim następujące wymagania:
- oprogramowanie powinno odpowiadać zadaniu przewidzianemu do wykonania,
- oprogramowanie powinno być łatwe do użycia oraz dostosowane do poziomu wiedzy i doświadczenia pracownika,
- systemy komputerowe muszą zapewniać przekazywanie pracownikowi informacji zwrotnej o ich działaniu oraz gwarantować wyświetlanie informacji w formie i tempie odpowiednim dla pracownika,
- przy tworzeniu oprogramowania i przetwarzaniu danych powinny być stosowane zasady ergonomii,
- bez wiedzy pracownika nie można dokonywać kontroli jakościowej i ilościowej jego pracy.
Inne
Jeżeli ze względu na specyfikę wykonywanej pracy istniej konieczność przepisywania dokumentów, stanowisko pracy powinno zostać zaopatrzone w posiadający regulację wysokości ustawienia uchwyt na dokumenty. W przypadku, gdy wysokość krzesła uniemożliwia pracownikowi płaskie spoczywanie stóp na podłodze lub gdy z życzeniem takim wystąpi pracownik, stanowisko pracy powinno zostać zaopatrzone w podnóżek. Wysokość podnóżka powinna zostać dopasowana do potrzeb pracownika, przy czym kąt nachylenia podnóżka powinien mieścić się w zakresie od 0o do 15o.
Wilgotność powietrza w pomieszczeniu nie powinna być mniejsza niż 40 %.
Roman Bieda |
