Subskrypcja
Logowanie
| Powierzenie wykonania osobistych praw autorskich |
|
|
|
Chciałbym zlecić grafikowi przygotowanie banera reklamowego oraz animowanej reklamówki mojego sklepu internetowego. Słyszałem, że twórcy przysługuje prawo do oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem. Ze względu na przewidywane przez mnie wykorzystanie tych materiałów, nie chciałbym zamieszczać na nich dodatkowych elementów (np. imienia i nazwiska twórcy). Czy twórca może przenieść w umowie o wykonanie reklamy (banera, animacji) te prawa na mnie ? Czy mogę w jakiś inny sposób zapewnić, iż grafik "zrezygnuje" z oznaczenia swoim nazwiskiem lub pseudonimem wykonywanego dla mnie banera oraz animacji reklamowej ?
Zgodnie z przepisem art. 16 prawa autorskiego z chwilą ustalenia utworu na rzecz twórcy powstają autorskie prawa osobiste. Przepis art. 16 pkt 2) prawa autorskiego stanowi, iż twórca uprawniony jest do „oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo”. W konsekwencji, do grafika wykonującego baner reklamowy (animację reklamową) należeć będzie decyzja, czy utwory takie powinny zostać oznaczone jego nazwiskiem, pseudonimem, czy też udostępnione anonimowo.
Zgodnie z przepisem art. 16 prawa autorskiego, autorskie prawa osobiste nie podlegają zrzeczeniu się lub zbyciu. Grafik nie może zatem przenieść na zamawiającego przysługujących mu autorskich praw osobistych. Niemniej jednak, w literaturze prawniczej powszechnie przyjmuje się, iż twórca może zobowiązać się do niewykonywania określonych autorskich praw osobistych lub nawet powierzyć innej osobie ich wykonywanie.
Jak wskazują Komentatorzy „Autor może jednak skutecznie - naszym zdaniem - bądź zobowiązać się do niewykonywania wobec określonej osoby danego prawa osobistego, bądź nawet zezwolić jej na wykonywanie tego prawa w jego imieniu. Dochodzi bowiem wówczas do wykonywania, a nie do zrzeczenia się, autorskich praw osobistych.” (J. Barta, R. Markiewicz, Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, Warszawa 2003, str. 212). .
W konsekwencji, w umowie o wykonanie materiałów reklamowych (banera, animacji reklamowej) powinien znaleźć się wyraźny zapis, określający zasady wykonywania przez twórcę przysługujących mu autorskich praw osobistych. Na mocy umowy grafik, może zobowiązać się, iż nie oznaczy danych elementów graficznych w żaden sposób oraz nie będzie żądał oznaczenia przedmiotowych elementów graficznych w przyszłości. Wspólpcześnie w praktyce obrotu, klauzule umowne opisujące zasady wykonywania osobistych opraw autorskich stanowią typowy element umów z zakresu prw autroskich.
Mając na uwadze interesy twórcy, moim zdaniem umowa może przewidywać również rozwiązania kompromisowe. Przykładowo, wykonywanie przez twórcę prawa do autorstwa utworu, polegać może na oznaczeniu utworu pseudonimem twórcy. Pojęcie „pseudonimu” nie możemy ograniczać wyłącznie do oznaczenia słownego. Funkcję pseudonimu pełnić może również oznaczenie graficzne (logo, znak graficzny). W konsekwencji, rozwiązanie kompromisowe polegać może na wykonywaniu przez grafika przysługujących mu praw, poprzez oznaczenie dzieła pseudonimem np. w postaci niewielkiego znaku graficznego na końcu animacji lub w rogu banera reklamowego.
Powstaje oczywiste pytanie, czy grafik, po zawarciu umowy określającej zasady oznaczenia utworu, może powołując się na przysługujące mu osobiste prawa autorskie, zmienić zdanie i żądać np. oznaczenia utworu swoim nazwiskiem. Bez wątpienia, zamawiający powinien brać pod uwagę tego rodzaju zagrożenie. Niemniej jednak, w konkretnej sytuacji, wystąpienie przez twórcę z żądaniem oznaczenia materiałów graficznych jego nazwiskiem lub pseudonimem, oceniane może być jak naruszenie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). Zamawiajacy wskazując, na charakter i przeznaczenie materiałów reklamowych oraz wiążące strony porumieni, wykazywać może, iż ządania twórcy stanowią nadużycie praw podmiotowych i nie zasługują na uwzględnienie. Ponadto, twórca związany postanowieniami umowy, naraża się na odpowiedzialność z tytułu niewykonania zobowiązania. Roman Bieda
|
| dalej » |
|---|