W roku 1969, w związku z zimnowojennym wyścigiem zbrojeń, amerykańska agencja rządowa ARPA podjęła decyzję o rozpoczęciu tworzenia zdecentralizowanej sieci komputerowej, mogącej pracować nawet w przypadku zniszczenia części jej infrastruktury w wyniku ataku atomowego (tzw. ARPANET).

 

Jak to wielokrotnie bywało już w historii ludzkości, wynalazek o ściśle militarnym przeznaczeniu szybko znalazł pokojowe zastosowanie. W roku 1989 tworzona z myślą o trzeciej wojnie światowej sieć komputerowa zostaje podzielona na część wojskową - MILNET oraz cywilną - INTERNET. Przez kolejnych kilkanaście lat internet przechodzi swoistą ewolucję, od narzędzia wykorzystywanego wyłącznie przez naukowców i informatyków, do globalnej platformy komunikacji, handlu i usług, stanowiącej obecnie podstawowy filar "społeczeństwa informacyjnego".

 

Dziś trudno sobie wyobrazić nowoczesne przedsiębiorstwo niekorzystające w jakikolwiek sposób z dobrodziejstw internetu. Z drugiej strony, zakupy w elektronicznych pasażach handlowych czy korzystanie z bankowości elektronicznej stały się chlebem powszednim znacznej części konsumentów. Nieodzowne staje się zatem poznanie gąszczu regulacji prawnych dotyczących handlu elektronicznego.

 

Problematyce tej poświęcona została książka pt. "Umowy elektroniczne w obrocie gospodarczym" - praca zbiorowa pod redakcją prof. dr hab. Jacka Gołaczyńskiego. Autorami publikacji są współpracownicy Centrum Badań Problemów Prawnych i Ekonomicznych Komunikacji Elektronicznej (CBKE), działającego na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. Książka obejmuje dziewięć rozdziałów. W pierwszym z nich podjęta zostaje próba zdefiniowania pojęcia "umowa elektroniczna" oraz wyodrębnienia poszczególnych typów umów elektronicznych. Autorzy wskazują, iż kluczem do odróżnienia umów elektronicznych od umów tradycyjnych jest sposób ich zawarcia lub wykonania.

 

Zdaniem autorów, do umów elektronicznych należą zarówno umowy zawierane przez wymianę oświadczeń woli za pomocą sieci teleinformatycznych (np. poczta elektroniczna), jak również umowy zawierane poprzez wymianę elektronicznych nośników informacji obejmujących oświadczenia woli stron (np. CD, DVD). Dalej autorzy podejmują kolejno tematykę elektronicznych oświadczeń woli, zawierania umów elektronicznych, elektronicznej formy czynności prawnych, pieniądza elektronicznego, umów z pośredniczącymi dostawcami usług internetowych, ochrony konsumenta w umowach elektronicznych oraz prawa właściwego dla umów elektronicznych.

 

Książka dotyczy zasadniczo polskich regulacji prawnych. Mając jednak na uwadze, iż regulacje krajowe w omawianym zakresie mają swe źródła w prawie europejskim, autorzy prowadzą wykładnie polskich przepisów w kontekście regulacji Unii Europejskiej. Ponadto ostatni, dziewiąty rozdział książki zawiera analizę problematyki umów elektronicznych w prawie wybranych państw (Niemcy, Francja, Austria, Wielka Brytania). W publikacji poruszona zostaje również problematyka harmonizacji europejskiego prawa kontraktów.

 

Bez wątpienia prezentowana publikacja nie przynosi wyczerpującego omówienia problematyki umów elektronicznych. Nie sposób bowiem na 300 stronach kompleksowo przedstawić cały wachlarz problemów handlu elektronicznego. Książkę postrzegam zatem jako generalne omówienie problematyki umów zawieranych z wykorzystaniem środków elektronicznego porozumiewania się na odległość.

Moim zdaniem, takie właśnie ujęcie tematu czyni książkę atrakcyjną dla wszystkich osób niedysponujących szczególną wiedzą z zakresu prawnych aspektów handlu elektronicznego, chcących jednak z racji wykonywanego zawodu czy zainteresowań uzyskać - przedstawioną w przystępny sposób - podstawową wiedzę z tego zakresu.

Publikację należy szczególnie polecić menedżerom IT, bankowcom zajmujących się problematyką transakcji elektronicznych oraz studentom kierunków prawniczych i ekonomicznych. Książka może stanowić również wstęp do problematyki umów elektronicznych dla wszystkich prawników praktyków chcących zawodowo związać się z tą nową i niezwykle interesującą dziedziną prawa.